محمد حسن خان اعتماد السلطنه

653

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

ايران ، چاپ 1 ج 2 ص 219 و 220 ) . تاج محمد هم در سفرى كه ناصر الدين شاه به مشهد رفته بود بدانجا احضار و توقيف شد ، گرچه او از زندان فرار كرد ولى نتوانست در سيستان بماند و در قندهار مستخدم يكى از انگليسها شد و بالاخره در كويته از دنيا رفت . حسين خان سرتيپ شاهسون ( ص 70 - ص 44 چاپ اول ) همان شهاب الملك و نظام الدوله بعدى كه به حكومت خراسان هم رسيد و شرح حال او گذشت . شجاع الملك ، مهر على خان ( ص 71 - ص 44 چاپ اول ) پسر شكر الله خان و برادرزادهء ميرزا آقا خان نورى كه در 1232 در شيراز متولد شد . در 1266 يوزباشى هشتاد نفر غلامان فارسى بود ( حقايق الاخبار ، چاپ 2 ص 86 ) و مدتى هم سرهنگ فوج سرباز شيراز . چون ميرزا آقا خان نورى به صدارت رسيد او را هم مانند همه بستگان خود كه اغلب هم بيكفايت بودند ترقى داد و در 1271 او را شجاع الملك لقب داده فرماندهء قشون مقيم فارس نمود ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 236 ) . دو سال بعد اين فرمانده در جنگ خوشاب با سه هزار پياده و سيصد سواره از انگليسها شكست خورد و لشكرش تارومار شد اما به درجهء امير تومانى ارتقاء يافت . پيش از آن مدتى حاكم كوه گيلويه و بهبهان بود ( حقايق الاخبار ، چاپ 2 ص 206 ) . در 1275 مانند ديگر اقوام ميرزا آقا خان از كار بر كنار و به پرداخت مبلغى پول به عنوان جريمه از سوء سلوك مجبور و خانه‌نشين شد . در 1277 حكومت كوه گيلويه و بهبهان به او داده شد و او بعد از ورود به بهبهان به سوگند و ميثاق قرآنى ميرزا سلطانمحمد خان طباطبائى حاكم آنجا را كه اباعن جد حكومت آنجا را داشت نزد خود خوانده به تهمت و افتراى دولتى - كه دامنش از آن پاك بود - براى طمع در اموالش گرفته روانهء شيرازش كرد و بعدا او را به طهران فرستاد . اين خيانت و بدعهدى بر شجاع الملك نامبارك آمد و ديگر كارى به او داده نشد ( فارسنامه ، ج 1 ص 321 ) . در 1287 در طهران وفات يافت ( فارسنامه ، ج 2 ص 56 ) .